Java is een door Sun ontwikkelde virtuele omgeving die het mogelijk maakt dezelfde software onder allerlei verschillende besturingssystemen op allerlei verschillende computers te draaien. Het wordt daarom wel een multiplatform omgeving genoemd. Java programma's draaien niet alleen onder Windows en MacOS, maar ook onder Linux en OS/2, en niet alleen op PC's en Macs, maar ook op onder meer mobiele telefoons en PDA's. Om dat voor elkaar te krijgen maken ze gebruik van een Java Virtual Machine (JVM) die hun opdrachten vertaalt naar een vorm die het besturingssysteem begrijpt. Een JVM wordt ook wel JRE (Java Runtime Engine) genoemd.

Er zijn JVM's voor allerlei mogelijke besturingssystemen. Windows heeft t/m Windows2000 ondersteuning voor Java, maar in Windows XP ontbreekt hij voor het eerst. ervice pack 1 voegde die ondersteuning toe, maar dat was tijdelijk, want in het volgende service pack 1a ontbreekt hij weer. Hieraan ligt, zoals u zult begrijpen een heel dispuut tussen Microsoft en Sun ten grondslag. Het laatste woord is daarover waarschijnlijk nog niet gezegd. Voor Windows-gebruikers geldt: stel zeker dat u NIET de Microsoft VM gebruikt, maar de laatste versie van Sun. Meerdere Linux distributies, in het bijzonder SUSE, leveren een JVM mee. JVM's zijn ook bij verschillende leveranciers te downloaden:

Sun Java	JVM's voor Windows, Macintosh, Solaris, en Linux
IBM Java developer kits (JDK)	Het "IBM Centre for Java Technology Development" levert Developer Kits voor het maken en testen van Java applets en applicaties op enkele van IBM's populairste platforms: AIX, Linux, OS/2, z/OS en Windows. Een JVM maakt deel uit van de Developer Kits.
Java Linux	Het Blackdown project porteert Sun's Java Software Development Kit (SDK) en Java Runtime Engine (JRE) naar Linux. Het is in zijn geheel gebaseerd op Java broncode waarvoor een licentie van Sun Microsystems is verkregen.
Kaffe Java VM	Kaffe is een open source implementatie van de Java Virtual Machine, met inbegrip van de bijbehorende klasse bibliotheken die nodig zijn om in een Java runtime omgeving te voorzien. Het is alleen beschikbaar voor Linux en BSD Unix.

De nieuwste JVM van Sun is voor Java2 versie 1.5. Ook IBM en Blackdown volgen deze versienummering. Verschillende Java applicaties draaien alleen op nieuwere JVM's. Het kan dus nodig zijn om een nieuwere JVM te installeren ook al heeft uw besturingssysteem al Java ondersteuning.

Java applicaties hebben de naamsextensie .jar, waarbij jar staat voor "Java ARchive". Jar's zijn in zip formaat gecomprimeerde pakketten die uitvoerbaar zijn gemaakt door er de nodige informatie voor de JVM (Java Virtual Machine) in op te nemen. De JVM moet namelijk weten wat de te starten main class is. Installatie van zo'n pakket is simpel: zet het archief in een geschikte directory. De applicatie kunt u dan starten door de opdracht

java -jar foo.jar

te geven, waarin u voor "foo" de naam van de applicatie in moet vullen. Hierbij is aangenomen dat het java programma in het PATH van uitvoerbare programma's staat, anders moet u niet alleen zijn naam maar ook zijn directory opgeven.

Een jar file bevat lang niet altijd alles in één. Vaak worden verzamelingen van voor de applicatie benodigde Java klassen (classes) in afzonderlijke Java archieven opgenomen. Het applicatie archief bevat dan informatie voor de JVM over de plaats waar deze klassen te vinden zijn, het zgn. class path. Alle benodigde archieven worden dan bij elkaar in een pakket met een geschikt formaat opgenomen. Dat kan een gecomprimeerde zip file zijn, of een tarball, of een binaire installer, of een Linux RPM of Debian pakket. Deze moeten op de voor die pakketten gebruikelijke wijze worden geinstalleerd.

Met fileroller, een archiefbeheerder voor de Gnome desktop, kunt u de inhoud van een Java archief bekijken en desgewenst veranderen.